Perezida Kagame yakomoje ku mahanga abangamira gahunda z’u Rwanda

Yanditswe na Rabbi Malo Umucunguzi
Kuya 13 Ugushyingo 2018 saa 12:12
Yasuwe :
0 0

Perezida Paul Kagame yavuze ko hari abantu bamwe bafite aho bahuriye n’amateka y’u Rwanda, bagenda bagira uruhare mu kubangamira iterambere ryarwo, ndetse ngo hari n’abagiye banyura mu bashaka gushora imari yabo mu Rwanda bagamije kubaca intege.

Iyi ni ingingo imwe mu zikubiye mu kiganiro kirekire Perezida Paul Kagame yagiranye n’ikinyamakuru Libération, ubwo ku Cyumweru yari i Paris yitabiriye inama mpuzamahanga ku mahoro, yahujwe n’umunsi wo kwibuka imyaka 100 ishize Intambara ya mbere y’Isi isojwe.

Muri icyo kiganiro, Perezida Kagame yabajijwe ku ngingo zirimo uburyo Isi iyobowe muri iki gihe, ifungwa rya Diane Rwigara na Ingabire Victoire n’umubano w’u Rwanda n’u Bufaransa.

Ntawe ukwiye kwireba wenyine

Perezida Kagame yabajijwe ku miyoborere y’Isi muri iki gihe, niba asanga inama yiga ku mahoro yabereye mu Bufaransa, ari igitekerezo gishobora gutanga umusaruro.

Yavuze ko igitekerezo ishingiyeho ari cyiza, ariko imiyoborere y’Isi ya none igabanyijemo ibice bibiri, kimwe cy’abanyembaraga banashyiriraho abandi amategeko, n’igice cy’abagomba kuyashyira mu bikorwa.

Ati “Icyo cya nyuma kibarizwamo igice nanjye nturukamo: Afurika, ndetse n’ibindi bihugu bitaratera imbere. Ariko usanga n’ibihugu bikomeye nabyo byacitsemo ibice! Hari imyumvire ya ‘njyewe mbere na mbere’ iri kwiganza. Nta n’umuntu ugisanga ahagarariye icyiza cyangwa ikibi. Kandi uku kwikunda kuri kugira ingaruka mu mutekano muke mu mubumbe.”

Yavuze ko Afurika nayo ikwiye kwireba aho ifite intege nke ubundi igashyira imbaraga mu mavugurura.

Ati “Niba Afurika ikeneye kwibona ku ruhando rw’Isi, ikwiye kwitandukanya n’iyo myumwire ya “njyewe mbere na mbere”, igashyira imbaraga mu kwishyira hamwe. Ariko mbere ya byose igomba kwita ku byifuzo by’abaturage bayo.”

Yavuze ko Afurika igombwa kwigira hatabayeho gushingira ku nkunga z’Uburengerazuba bw’Isi.

Yakomoje ku ruhande rw’u Rwanda, avuga ko ubwo rwashyiragaho gahunda y’ubwisungane mu kwivuza kuri bose hashingiwe ku misanzu y’abanyamuryango igenwa hakurikijwe icyo umuntu yinjiza, abaterankunga bamwe bashatse gutangira abakennye cyane.

Ati “Twarabyanze kuko twumva ko n’abantu bakennye cyane iyo gahunda bagomba kuyigira iyabo, bakagira icyo bishyura nubwo cyaba ari gito cyane. Tugomba kurenga ikintu cy’abagiraneza.”

Yavuze ko atari uko inkunga nta gaciro ifite kuko hari ubwo iba ikenewe, ariko abaturage bakwiye guhabwa amahirwe yo kwigira, bakiremamo icyizere bakabaho.

Perezida Kagame yanabajijwe ku kibazo cy’abimukira kimaze kubera umuzigo ibihugu by’i Burayi, avuga ko usanga ibihugu bibakira bishyiraho gahunda zo guhangana n’icyo kibazo mu buryo bw’igihe gito.

Yavuze ko ikibazo atari ubwiyongere bw’abaturage ahubwo ari imicungire y’ubu bwiyongere giterwa n’imiyoborere mibi.

Ati "Mbere yo kuba umuzigo, ubwiyongere bw’abaturage ni inyungu kuri Afurika. Njye ahubwo numva ko uru rubyiruko arirwo ruzafasha mu guhindura Afurika.”

Iterambere ry’u Rwanda ririhuta cyane

Perezida Kagame yanakomoje ku iterambere ry’u Rwanda, avuga ko ryihuse cyane kurusha uko yabitekerezaga mu myaka amaze ayobora igihugu.

Ati “Impinduka zabayeho zihuta cyane mu Rwanda, kurusha n’uko nabitekerezaga. Ubu ni igihugu gifite amahoro, cyiyunze. Iterambere ni ikintu kitashoboka igihe ibindi byose bidahari. Dushobora kuvuga ubwiyunge, kubabarira, ubutabera.”

“Ariko ayo ni amagambo gusa igihe abantu abantu bashonje cyangwa batabona ubuvuzi. Ntabwo mvuze ngo twirengagize kimwe dukore ikindi, ariko byose birajyana.”

Yanavuze kuri Diane Rwigara na Victoire Ingabire

Perezida Kagame yanabajijwe uburyo u Rwanda rukunze kunengwa ku mahame ya demokarasi n’uburenganzira bwa muntu.

Ni ibintu yavuze ko bimaze imyaka 24 bigarukwaho, ariko ngo rimwe na rimwe abona hari aho banenga mu buryo budakwiye bijyanye n’ibihe u Rwanda rwanyuzemo, ariko ngo byagiye bituma u Rwanda rukomeza kureba imbere.

Ati "N’uyu munsi, nta muntu wari kuza gushora imari muri iki gihugu gito iyo hataza kuba iri tuze, uyu mutekano. Ushobora kugenda wenyine saa kumi za mu gitondo i Kigali, nta mpungenge na nke."

Umunyamakuru yakomoje ku ifungwa rya Victoire Ingabire na Diane Rwigara bagiye bigaragaza nk’abatavuga rumwe n’ubutegetsi, ndetse n’itegeko riheruka kwemezwa rihana gukoza isoni abayobozi b’igihugu mu itangazamakuru.

Perezida Kagame yahereye kuri Ingabire, avuga ko uyu mugore wakatiwe gufungwa imyaka 15 akarekurwa muri Nzeri ku mbabazi za perezida, urubanza rwe rwaciwe atari ku rwego rw’inkiko z’u Rwanda gusa.

Ati “Byaturutse mu bufatanye n’ubucamanza bw’u Buholandi kugira ngo hakorerweyo iperereza, aho Victoire Ingabire yabaga mu gihe kirekire. Batwoherereje ibimenyetso byanatanzwe mu rukiko. Ikibazo cye kiroroshye.”

“Kuri Diane Rwigara ashinjwa ko umwaka ushize yashatse kwiyamamaza, agahimba urutonde rw’abamusinyiye kugira ngo kandidatire ye yakirwe. Ikigaragara yumvaga ko adakorwaho kuko ashyigikiwe n’abantu benshi hanze y’igihugu. Si uko bitemewe ahubwo biteza ibibazo byinshi.”

Hari ababyihishe inyuma

Perezida Kagame yavuze ko usubije amaso inyuma, mu myaka 25 ishize u Rwanda rwagiye ruhura n’ibibazo byinshi bizanwa n’abafite aho bahuriye n’amateka mabi u Rwanda rwaciyemo.

Ati “Bateza urusaku rwinshi, bakagerageza kudukomanyiriza, ndetse rimwe na rimwe bagiye babuza abashoramari bamwe kuza mu gihugu cyacu.”

Yavuze ko u Rwanda rwashyizeho amategeko, ariko usanga inzego zimwe z’amahanga zishaka kubangamira ishyirwa mu bikorwa byayo.

Ati “Ariko iyo ndebye ibiri kubera ahandi ndatungurwa cyane. Mu Bufaransa, guhera mu 1994, hari abantu basaga 50 bakekwaho uruhare muri Jenoside, bazwi n’ubucamanza bw’u Bufaransa ariko batigeze bacirwa imanza. Ni uko abo bantu ari abere? Ni uko ubucamanza bw’u Bufaransa bunaniwe?”

Yanabajijwe ku ndege ya Habyarimana

Ikindi kibazo cyakunze guteza ubwumvikane buke hagati y’u Rwanda n’u Bufaransa ni amaperereza y’bacamanza b’abafaransa ku wahanuye indege yari itwaye Perezida Habyarimana Juvenal, iperereza ubucamanza buheruka gusaba ko rihagarikwa.

Perezida kagame ati “Guhera ku munsi wa mbere, ni iperereza rishingiye ku mpamvu za politiki, ibinti bitari bikwiye kubaho. Iyi dosiye yafunzwe ndese ifungurwa ubugira kabiri. Twemeye ko abacamanza b’abafaransa baza gukora iperereza aho byabereye, habaho ingendo 12 mu Rwanda, abacamanza batatu barasimburana.”

“Bigeze ku iherezo? Nta na kimwe… idosiye irimo ubusa. Ariko abazi ukuri bafite inyungu zose zishoboka mu kukuduhisha. Ababikora, turabazi. Ugomba kureba mu kindi cyerekezo.”

Umunyamakuru yahise amubaza niba icyo cyerekezo ari ugutera umugongo u Bufaransa, amusubiza ko ari we wakwifatira umwanzuro.

Yongeye kumubaza impamvu nyuma y’ukuza kwa Perezida Emmanuel Macron, abona impinduka mu mubano w’u Rwanda n’u Bufaransa.

Perezida Kagame yavuze ko adashobora gukoresha igihe cye mu gukomeza gusubiramo ibintu bimwe, cyane ko ibimenyetso bihari.

Ati “Ntabwo dushaka kuba imbohe z’amateka yacu. Ariko, u Bufaransa bwo mu 1994 ntabwo aribwo bwa none. Abayobora igihugu uyu munsi ntabwo bagize uruhare mu byabaye ejo hashize. Kandi ni ukuri ko Emmanuel Macron ari uwo mu kindi kiragano, afite imitekerereze itandukanye, imikorere mishya.”


Kwamamaza

Kwamamaza

Kwamamaza

TANGA IGITEKEREZO

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE

Kwamamaza

Kwamamaza