Ibintu bitatu bituma abantu bisanga mu ntera zitandukanye z’imibereho muri sosiyete

Yanditswe na Dr. Gasana Sebastien
Kuya 8 Ugushyingo 2018 saa 09:35
Yasuwe :
0 0

Abahanga n’abashakashatsi mu byerekeye ubumenyi mu mibanire y’abantu muri sosiyete (Sociologists) bemeza ko hari ibintu bitatu bituma abantu bisanga mu nzego cyangwa intera zinyuranye z’imibereho (social stratifications) muri buri sosiyete y’abantu. Ibyo bintu bitatu bakemeza ko ari ibi bikurikira: - Ububasha, Ubutunzi n’Icyubahiro.

Mu busesenguzi abahanga banyuranye bakora, muri rusange bemeza ko ibyo bintu bitatu tuvuze usanga ahanini bijyana kandi byuzuzanya muri sosiyete zinyuranye. Iyo turebye hirya no hino kw’Isi, reka dufate urugero nko muri Afurika, biroroshye kubona ko abantu bafite ububasha ( cyane cyane ubutegetsi) akenshi bakunze kugira n’ubutunzi ndetse bagahabwa n’icyubahiro muri sosiyete.

Mu mirongo ikurikira tugiye kureba, mu magambo make, uko ibyo bintu bitatu ahanini bishingirwaho kugira abantu muri sosiyete babe bari mu rwego uru n’uru rw’imibereho (social stratification) biteye.

Ububasha (Power/Influence)

Muri buri sosiyete y’abantu twavuga ko umuntu ufite ububasha ku bandi aba ashobora gutuma abo bantu bandi bakora ibyo we yifuza, ndetse n’ibintu, muri rusange, bikajya mu murongo cyangwa icyerekezo aba yifuza.

Ibi rero bikerekana ko akenshi iyo tuvuze ububasha muri sosiyete cyangwa igihugu iki n’iki, duhita tugusha ku bubasha bwo mu rwego rwa politiki, kuko burya, mu ncamake, mbere na mbere umurimo w’umunyapolitiki ari ugutanga umurongo no kuyobora abo ashinzwe kandi ashingiye ku mategeko igihugu cyangwa sosiyete barimo igenderaho.

Nk’uko byumvikana neza kandi muri buri sosiyete y’abantu, kubera ko nyine bose badashobora kugera cyangwa kugira ububasha bungana, niyo mpamvu, mu mibereho yabo, abantu bahora basa n’abahanganira kugira ububasha ku buryo buri wese aba yifuza kuba yagira ubusumbye ubw’abandi.

Ariko kandi, nk’uko nigeze mbivuga mu yindi nyandiko yatambutse mbere, twibuke ko abahanga mu bumenyi bw’imibanire y’abantu muri sosiyete berekana ko ububasha, muri rusange, atari ubwo bwonyine gusa bwo mu rwego rwa politiki kuko hari n’ubundi.

Ubutunzi (Wealth/Property)

Iyo umuntu arebye neza uko ubuzima bw’abantu bubaye, muri sosiyete zose z’abantu kuri iyi Si dutuye, asanga ibyo abantu bakora byose baba bashaka kubikuraho umusaruro, ari nawo nyine ubyara ubutunzi. Inkomoko y’ubutunzi rero ahanini ikaba ishingiye ku murimo.

Muri buri sosiyete y’abantu, abatunze byinshi bahora bashaka kubyongera, mu buryo bunyuranye, nk’uko n’abafite ibike cyangwa ibiringaniye nabo baba bashaka kuva aho bari ngo batere imbere mu butunzi. Twavuga ko gushaka kugira cyangwa kongera ubutunzi ariyo ntego y’ingenzi y’umurimo w’abantu, kuko ubutunzi aribwo nyine bakomoraho ibibatunga.

Ikindi twavuga ni uko, muri rusange ndetse no muri sosiyete zose, usanga abatunze byinshi bagira n’ijambo ndetse bakabikuramo n’icyubahiro. Niyo mpamvu, nk’uko twari tumaze kubivuga mu mirongo yo hejuru, hari imirimo uzasanga muri buri sosiyete isa n’iyubahwa kurusha indi.

Icyubahiro (Prestige/Status)

Uko umuntu abonwa cyangwa yubahwa n’abandi muri sosiyete ntabwo nkeka ko ari ikintu cyoroshye kugaragazwa mu buryo bufatika. Ariko ibyo ntibibuza ko, iyo urebye muri sosiyete zose z’abantu, buri wese aba yifuza kugira isura nziza no kugaragarizwa ko yubashywe na bagenzi be.

Muri make kandi muri rusange, muri sosiyete, hari ibintu bibiri by’ingenzi abantu ahanini bashingiraho mu kugaragariza umuntu icyubahiro, aribyo: umurimo umuntu akora (profession) ndetse n’inkomoko ye (social origin).

Muri sosiyete nyinshi z’abantu, dutanze nk’urugero, iyo umuntu avuze ko ari umuganga uvura abantu, cyangwa se ko akomoka mu muryango uyu n’uyu ukomeye kandi uzwi, akenshi, muri rusange abantu bumva bamwubashye; kabone n’iyo baba batarasuzuma neza ngo bamenye uko ubwe ateye.

Muri make, duhiniye aha iyi nyandiko, twavuga ko, dushingiye ku busesenguzi bw’abahanga mu bumenyi bw’imibanire y’abantu muri sosiyete, twerekanye ibintu bitatu ahanini bishingirwaho, muri buri sosiyete, mu kugaragaza urwego rw’imibereho abantu baba bariho muri sosiyete zabo.

Dr Gasana Sebastien, Umwarimu muri Christian University of Rwanda (CHUR)

Kwamamaza

Kwamamaza

Kwamamaza

TANGA IGITEKEREZO

AMATEGEKO AGENGA IYANDIKA RY'IGITEKEREZO CYAWE

Kwamamaza

Kwamamaza